تمامى شرائط در حد امكان و توانش انجام دهد . مسأله‌ى 241 - اگر نمازى را در وقتش در افقى انجام دادى و سپس با هواپيما به‌جايى ديگر انتقال يافتى كه مجدداً وقت نمازِ انجام شده‌ات فرارسيد ، بايد دوباره نمازت را بخوانى ، زيرا دليل انجام نماز وقت‌هاى مكررش را نيز دربردارد « 1 » . مسأله‌ى 242 - اگر مكلف در جايى قرار گرفته كه بر اثر تاريكى مصنوعى نمىتواند شب و روز را تشخيص دهد ، و وسيله‌اى هم براى فهميدن ساعات شرعى ندارد ، بايد آغاز ورودش را - با درنظر گرفتن فصلى از سال كه به‌آن‌جا وارد شده - حساب كند ، و با فاصله‌هاى تخمينى و مقدارى تأخير نمازهاى پنج‌گانه‌ى خود را به‌جا آورد ، و اگر هم بعداً معلوم شد در تشخيص وقت خطا كرده نمازش صحيح است ، مگر در صورتى كه خود بدون ضرورتى باعث ورود در چنان جايى شده كه بايد بعداً در صورت اشتباه ، اين‌گونه نمازهايش را تجديد كند . مسأله‌ى 243 - وظيفه‌ى نمازگزار اين است كه در هر صورت خود را آماده‌ى انجام نماز با شرايطش بكند ، چه پيش از وقت باشد و چه پس از وقت ، كه اگر نتواند پس از وقت بعضى از شرائط صحت نماز را انجام دهد واجب است كه در حد امكان و توانش پيش از وقت خود را آماده سازد ، بنابراين اگر طهارت بدن يا لباس يا وضو يا غسل و يا تيمم را ندارد و احتمال عاقلانه‌اى مىدهد كه در وقت نمازش امكان‌پذير نيست ، بايستى در صورت توانش پيش از وقت آن‌ها را انجام دهد . مسأله‌ى 244 - دست روى دست نهادن و آمين گفتن اگر به‌قصد ورود براى نماز نباشد و تشبهى هم به‌اهل سنت نشود آن را باطل نمىكند . چنان‌كه كارهايى ديگر كه شكل نماز را برهم نمىزند و از آن‌ها در اصل منعى هم نشده نماز را باطل نمىكند ، و نهى از دست روى دست نهادن و آمين گفتن در صورت واجب يا مستحب دانستن آن‌ها براى

--> ( 1 ) - مثلًا « قرآن الفجر » ، « الظهيره » ، « قبل‌الغروب » ، « صلاةالعشاء » و « الى غسق الليل » مطلق است كه اگر در يك شبانه‌روز اين اوقات برحسب سير سريع در افق‌هايى متعدد پيش آيد ، اين نمازها هم متعدد مىشود ، رواياتى هم موافق اطلاق اين آيات وارد است